Gaziantep gezimizin hemen ardından rotayı doğuya çevirdik. Sıradaki durak: günübirlik Diyarbakır. Açık söyleyeyim, Diyarbakır’ı 1 günde gezmek mümkün ama sabah alarmı şart. Biz gün doğmadan Surlar’daydık ve günü 12 bin yıllık Hasankeyf’in hüzünlü manzarasında bitirdik.
İşte Diyarbakır’da gezilecek yerler listemizi adım adım, pratik bilgilerle anlattığımız tam rota.
1. Güne Başlangıç: Hazreti Süleyman Camii ve Diyarbakır Surları’nda Gün Doğumu
Diyarbakır’da gün doğumu izlenecek tek bir yer varsa orası burası. 5.5 km uzunluğuyla dünyanın en uzun ve en sağlam surlarından biri olan Diyarbakır Surları, UNESCO Dünya Mirası. Sabahın ilk ışıklarıyla Hevsel Bahçeleri üzerindeki sis tabakası kartpostallık.
Hemen surların yanında Hazreti Süleyman Camii var. 1155-1160’da Artuklu hükümdarı Necmeddin Alpı tarafından yapılan cami, 27 sahabenin medfun olduğuna inanılan yer. Avludaki doğal kaynak suyuyla beslenen tarihi abdesthane ve halk arasında “dünyanın ilk kablosuz ses sistemi” diye anlatılan akustik mimarisi görülmeye değer.
BH Geziyor Tavsiyesi: Kalabalık ve sıcak olmadan 06:00-07:00 arası gidin. Fotoğraf için en iyi ışık bu saatte.
Detaylı yazımız ve gün doğumu videomuz için: Hazreti Süleyman Camii ve Diyarbakır Surları – Hevsel Bahçeleri Manzarası
2. Tarihi Handa Kahvaltı: Hasan Paşa Hanı
Surlar’dan sonra 5 dakika yürüyerek Suriçi’nin kalbine indik. Kahvaltı için istikamet Hasan Paşa Hanı. 1572-1575’te Diyarbakır Valisi Sokollu Hasan Paşa tarafından İpek Yolu tüccarları için yaptırılmış.
Günümüzde üst katta kafeler, alt katta bakır ve kahve dükkanları var. Biz üst kattaki Jan Kafe‘de çay ve gözleme ile kahvaltı yaptık. Brandalar ve karışık tabelalar tarihi dokuyu biraz gölgelese de taş avluda çay içmek başlı başına bir deneyim.
Giriş ücretsiz, kahvaltı fiyatları turistik yere göre makul.
Tüm deneyimimiz, fiyatlar ve ne alınır: Hasan Paşa Hanı Diyarbakır – Tarihi Handa Kahvaltı Deneyimimiz
3. Siyah Bazaltın Kalbi: Diyarbakır Ulu Camii ve El-Cezeri’nin Güneş Saati
Hasan Paşa Hanı’nın tam çaprazı. Diyarbakır Ulu Camii Anadolu’nun en eski camilerinden, yaklaşık 1400 yıllık. Roma döneminde Aziz Thomas Kilisesi olan alan, 639’da camiye çevrilmiş.
Bizi en çok etkileyen iki detay:
1. Siyah bazalt taş işçiliği: Selçuklu ve Artuklu desenleri.
2. Avludaki Güneş Saati: 800 yıl önce El-Cezeri tarafından yapıldığı kabul edilen güneş saati hala çalışıyor ve en çok fotoğraf çekilen nokta.
30-45 dakikada geziliyor, giriş ücretsiz.
Tarihi, güneş saati ve mimari detaylar: Diyarbakır Ulu Camii Tarihi, Güneş Saati ve Mimari Özellikleri
4. Yaş Otuz Beş’in Doğduğu Ev: Cahit Sıtkı Tarancı Evi Kültür Müzesi
Ulu Camii’nin arka sokağında, 1733 yapımı geleneksel Diyarbakır evi. Türk edebiyatının en hüzünlü şairlerinden Cahit Sıtkı Tarancı’nın doğduğu ev.
1733’ten kalma bu konak yazlık-kışlık-baharlık 4 bölümden oluşuyor. En etkileyici an: “Otuz Beş Yaş” şiirini şairin kendi sesinden dinlediğiniz sinevizyon odası. Kişisel eşyaları ve taş avlusu çok iyi korunmuş.
Pratik Bilgi: Müzekart geçerli, gişeden bilet de alınıyor. Sabah sakin, öğleden sonra çok kalabalık.
Detaylı müze turumuz: Cahit Sıtkı Tarancı Evi Kültür Müzesi Ziyaretimiz
5. Dileklerin Minaresi: Şeyh Mutahhar Camii (Dört Ayaklı Minare)
Yine yürüme mesafesinde. 1500 yılında Akkoyunlu Kasım Bey tarafından yaptırılan Şeyh Mutahhar Camii, dünyada benzeri az olan Dört Ayaklı Minaresi ile meşhur.
Dört bazalt sütun üzerine kurulu minarenin 4 mezhebi temsil ettiğine inanılıyor. Halk arasında 7 kez altından geçenin dileği kabul olur rivayeti var, biz de sıraya girenleri gördük. Yol üzerinde Kürt kahvesi ikram eden dükkanlardan mutlaka deneyin.
Efsanesi ve mimarisi: Şeyh Mutahhar Camii – Dört Ayaklı Minare
6. Diyarbakır’ın Çok Kültürlü Hafızası: Surp Giragos ve Mar Petyun Kiliseleri
Dört Ayaklı Minare’ye 2 dakika. Diyarbakır’ın en önemli olayı bu aslında: Cami, kilise, han aynı sokakta.
Surp Giragos Ermeni Kilisesi Ortadoğu’nun en büyük Ermeni kilisesi, 2015 sonrası restore edildi. Hemen yanındaki Mar Petyun Keldani Kilisesi ise 17. yüzyıldan kalma ve bir dönem Keldani Patrikliği olarak kullanılmış. Tabelasında “Türkiye’nin en güzel 10 kilisesinden biri” yazıyor.
Çok kültürlü mirasın detayları: Surp Giragos ve Mar Petyun Keldani Kilisesi
7. Dicle’nin Simgesi: On Gözlü Köprü
Suriçi’ni bitirip araca atladık. Merkeze 3-8 km mesafede, Dicle Nehri üzerinde On Gözlü Köprü (Dicle Köprüsü). Mervaniler döneminde 1065-1067’de yapılmış, 10 kesik kemeri ile 178 metre uzunluğunda. Tamamen siyah bazalt taş.
Burada Dicle kenarında çay içip günün yorgunluğunu attık. Fotoğraf için en iyi saat gün batımına yakın ama biz öğlen gittik.
Köprüde ne yapılır, nasıl gidilir: Diyarbakır On Gözlü Köprü – Dicle’nin Tarihi Simgesi
8. Dünyada Tek: Malabadi Köprüsü
Diyarbakır’dan ayrılırken rotamızı Batman sınırına çevirdik. Malabadi Köprüsü, Silvan’a 22 km uzaklıkta Batman Çayı üzerinde.
1147’de Artuklu Timurtaş bin İlgazi tarafından yapılmış. Burası neden dünyada tek?
1. 40.86 metrelik kemeri ile ayakta kalan en büyük taş kemer. Rivayete göre Ayasofya’nın kubbesi içine sığar.
2. İçinde hanı olan tek köprü. Ayaklar içinde 2 oda ve tuvalet var, kervanlar burada konaklarmış.
3. Aşk efsanesi: Bad ile Malabadiye’nin hikayesi.
Giriş ücretsiz, 7/24 açık. Taşlar kaygan, rahat ayakkabı şart.
Taşların içindeki hanı ve efsanesiyle: Malabadi Köprüsü – Taşların İçinde 900 Yıllık Bir Han
9. Hüzünlü Final: Yeni Hasankeyf – Sular Altında Kalan 12 Bin Yıl
Malabadi’den 45 dakikada Yeni Hasankeyf’e vardık. Burası gezinin en hüzünlü kısmı. Ilısu Barajı ile 2019-2020’de eski Hasankeyf’in %80’i sular altında kaldı.
Devlet 7 büyük eseri SPMT adlı dev taşıyıcılarla 3 km kuzeye taşıdı. Arkeopark’ta şimdi Zeynel Bey Türbesi (Akkoyunlu çinili simge), El-Rızk Camii ve Süleyman Han Camii minarelerini görebiliyorsun.
Eski mağara şehrin ruhu yok ama mühendislik çabası görülmeye değer. Zamanın varsa mutlaka 30-60 dakikalık tekne turu ile sular altındaki kaleyi gör.
Taşınan eserler ve notlarımız: Sular Altında Kalan Tarih ve Yeni Hasankeyf
Günübirlik Diyarbakır Harita Rotamız:
Hazreti Süleyman Camii & Surlar (Gün doğumu) -> Hasan Paşa Hanı (Kahvaltı) -> Ulu Camii -> Cahit Sıtkı Tarancı Evi -> Dört Ayaklı Minare -> Surp Giragos & Mar Petyun -> On Gözlü Köprü -> Malabadi Köprüsü -> Yeni Hasankeyf
Bu rota toplamda 220 km civarı sürüş ve 10-12 saatlik bir gün demek.
Antep sonrası Diyarbakır bize şunu gösterdi: Diyarbakır sadece surlar değil, aynı sokakta ezan ve çan sesinin buluştuğu bir hafıza.
Bir sonraki durağımızda görüşmek üzere!
💬 Yorumlar